AKTYWNE SKADNIKI MEDYCZNEJ KONOPI, KANNABINOIDY TERPENY I FLAWONOIDY.
Medyczna konopia zawiera setki naturalnych związków chemicznych, z których najważniejsze znaczenie mają kannabinoidy. W konopiach zidentyfikowano ponad 120 kannabinoidów, a także liczne terpeny, flawonoidy i inne substancje, które mogą wpływać na właściwości biologiczne rośliny. Działanie preparatów konopnych zależy przede wszystkim od ich profilu chemicznego, czyli proporcji poszczególnych kannabinoidów i innych składników, a także od dawki, drogi podania i indywidualnej reakcji organizmu.
THC – tetrahydrokannabinol
Δ9-THC (THC) jest głównym związkiem odpowiedzialnym za psychoaktywne działanie konopi. Oddziałuje przede wszystkim na receptory układu endokannabinoidowego, zwłaszcza CB1, i może wpływać na odczuwanie bólu, napięcie mięśniowe, apetyt, nudności oraz percepcję bodźców.
THC może powodować również działania niepożądane, m.in. senność, zawroty głowy, zaburzenia koncentracji, przyspieszenie czynności serca czy nasilenie lęku. Z tego względu jego stosowanie powinno być odpowiednio dobrane do potrzeb pacjenta.
W roślinie THC występuje w dużej mierze w postaci THCA – kwasu Δ9-tetrahydrokannabinolowego. Pod wpływem ciepła THCA przekształca się w THC w procesie nazywanym dekarboksylacją. THCA nie wykazuje działania psychoaktywnego porównywalnego z THC, a jego potencjalne właściwości biologiczne są nadal przedmiotem badań.
CBD – kannabidiol
CBD (kannabidiol) jest jednym z najlepiej poznanych kannabinoidów. W przeciwieństwie do THC nie powoduje typowego odurzenia. CBD wykazuje złożone działanie biologiczne i jest badane m.in. pod kątem właściwości przeciwdrgawkowych, przeciwzapalnych, neuroprotekcyjnych i przeciwlękowych. Najlepiej udokumentowane klinicznie jest zastosowanie oczyszczonego CBD w leczeniu niektórych ciężkich zespołów padaczkowych.
CBD może również wpływać na metabolizm innych leków, dlatego przy jego stosowaniu należy uwzględnić możliwe interakcje farmakologiczne.
Pozostałe kannabinoidy
Oprócz THC i CBD w konopiach występują m.in.:
CBG (kannabigerol)– badany m.in. pod kątem wpływu na procesy zapalne, ból i układ nerwowy.
CBN (kannabinol)– powstaje głównie w wyniku przemian THC; jego działanie psychoaktywne jest znacznie słabsze niż THC.
CBC (kannabichromen)– badany pod kątem potencjalnego wpływu na ból, stan zapalny i układ nerwowy.
THCV (tetrahydrokannabiwaryna)– badana m.in. w kontekście metabolizmu, apetytu i gospodarki glukozowej.
Δ8-THC– związek o działaniu psychoaktywnym, podobny do Δ9-THC, ale o odmiennych właściwościach farmakologicznych.
W przypadku wielu z tych substancji dane kliniczne są nadal ograniczone. Wyniki badań laboratoryjnych i na zwierzętach nie oznaczają automatycznie potwierdzonej skuteczności u człowieka.
Terpeny – nie tylko aromat
Konopie zawierają również liczne terpeny, które odpowiadają za charakterystyczny zapach i smak rośliny. Do najczęściej spotykanych należą mircen, limonen, β-kariofilen, linalol, α-pinen i humulen.
Terpeny są przedmiotem badań ze względu na ich potencjalne właściwości przeciwzapalne, przeciwbólowe, przeciwutleniające i wpływające na układ nerwowy. Ich znaczenie kliniczne nie jest jednak jeszcze tak dobrze poznane jak w przypadku THC i CBD.
Flawonoidy i efekt otoczenia
W konopiach występują również flawonoidy, w tym charakterystyczne dla Cannabis kannaflawiny. Związki te mogą wykazywać właściwości przeciwutleniające i przeciwzapalne, jednak ich znaczenie terapeutyczne wymaga dalszych badań.
Często mówi się również o „efekcie otoczenia” (entourage effect) – koncepcji zakładającej, że THC, CBD, inne kannabinoidy oraz terpeny mogą wzajemnie wpływać na swoje działanie. Hipoteza ta jest interesująca naukowo, ale nie wszystkie jej założenia zostały jednoznacznie potwierdzone w badaniach klinicznych.
Dlaczego skład preparatu ma znaczenie?
Dwa preparaty zawierające podobną ilość THC mogą wywoływać różne efekty ze względu na różnice w zawartości CBD, innych kannabinoidów i terpenów. Znaczenie mają również dawka, sposób podania, metabolizm pacjenta, tolerancja oraz przyjmowane jednocześnie leki.
Dlatego w medycynie coraz większą uwagę zwraca się nie tylko na samo stężenie THC, ale nacały profil chemiczny preparatu.
Podsumowanie
Najważniejszymi składnikami aktywnymi konopi są kannabinoidy, terpeny i flawonoidy. THC odpowiada przede wszystkim za działanie psychoaktywne, natomiast CBD nie powoduje typowego odurzenia i ma najlepiej udokumentowane zastosowania w wybranych wskazaniach medycznych.
Pozostałe kannabinoidy oraz terpeny stanowią obiecujący obszar badań. Ich potencjalne właściwości terapeutyczne są intensywnie analizowane, jednak nie wszystkie deklarowane działania mają obecnie potwierdzenie w wysokiej jakości badaniach klinicznych.
Medyczna marihuana powinna być stosowana w sposób świadomy i odpowiednio dobrany do indywidualnych potrzeb pacjenta, z uwzględnieniem potencjalnych działań niepożądanych i interakcji z innymi lekami.
