KANNABINOIDY REALNE WSPARCIE, W TERAPII ONKOLOGICZNEJ.
Chemioterapia pozostaje jednym z podstawowych filarów leczenia nowotworów. Jej celem jest zniszczenie komórek rakowych lub zahamowanie ich namnażania. Problem polega na tym, że leki cytotoksyczne działają nie tylko na komórki nowotworowe, ale również na zdrowe tkanki. To właśnie dlatego terapia, choć skuteczna, często wiąże się z szeregiem obciążających działań niepożądanych.
W tym kontekście coraz częściej mówi się o roli kannabinoidów jako elementu leczenia wspomagającego szczególnie w łagodzeniu nudności, wymiotów, bólu czy utraty apetytu.
Czym jest chemioterapia i jak jest podawana?
Chemioterapia to leczenie systemowe wykorzystujące substancje chemiczne do niszczenia komórek nowotworowych. Sposób podania zależy od rodzaju nowotworu, zastosowanego leku oraz indywidualnej sytuacji pacjenta :
Najczęstsze drogi podania to:
-
dożylna
-
doustna
-
domięśniowa
-
podskórna
-
dotętnicza
-
miejscowa
Ze względu na ogólnoustrojowe działanie leków, skutki uboczne mogą obejmować wiele narządów i układów.
Najczęstsze skutki uboczne chemioterapii
Działanie cytostatyków na zdrowe komórki prowadzi do licznych objawów niepożądanych, takich jak: Najczęstsze skutki uboczne chemioterapii
Działanie cytostatyków na zdrowe komórki prowadzi do licznych objawów niepożądanych, takich jak:
-
nudności i wymioty
-
utrata apetytu
-
biegunka lub zaparcia
-
niedokrwistość, neutropenia i małopłytkowość
-
owrzodzenia jamy ustnej i gardła
-
zaburzenia smaku
-
wypadanie włosów
-
suchość, zaczerwienienie i łuszczenie się skóry
-
przewlekłe zmęczenie
-
obniżony nastrój i zaburzenia lękowe
-
zaburzenia poznawcze („chemo brain”)
-
neuropatie obwodowe (częste przy lekach opartych na platynie)
-
bezsenność
Objawy te znacząco obniżają jakość życia pacjentów i często wymagają dodatkowego leczenia wspomagającego. Jak działają kannabinoidy w kontekście chemioterapii?
Najlepiej przebadanym obszarem zastosowania kannabinoidów w onkologii jest leczenie nudności i wymiotów wywołanych chemioterapią .
1. Wpływ na receptory serotoninowe (5-HT3)
THC i CBD mogą oddziaływać na układ serotoninowy.
THC hamuje uwalnianie serotoniny (5-HT) w przewodzie pokarmowym, zmniejszając aktywację receptorów 5-HT3 odpowiedzialnych za wyzwalanie odruchu wymiotnego.
2. Działanie na receptory CB1 i CB2
Receptory kannabinoidowe CB1 i CB2 obecne są w:
-
pniu mózgu (obszarze kontrolującym wymioty),
-
przewodzie pokarmowym.
THC wiąże się z tymi receptorami, modulując uwalnianie neuroprzekaźników i zmniejszając aktywność ośrodka wymiotnego.
3. Redukcja lęku
CBD działa jako agonista receptora serotoninowego 5-HT1A, wykazując właściwości przeciwlękowe. Lęk może nasilać nudności, dlatego jego redukcja pośrednio wspiera kontrolę objawów żołądkowo-jelitowych.
Zatwierdzone leki na bazie kannabinoidów
Amerykańska Food and Drug Administration (FDA) dopuściła do stosowania dwa syntetyczne kannabinoidy w leczeniu nudności i wymiotów u pacjentów, którzy nie reagują na standardowe leki przeciwwymiotne.
1. Dronabinol (Marinol, Syndros)
-
Skład: syntetyczny THC
-
Zastosowanie: leczenie nudności i wymiotów, stymulacja apetytu
-
Forma: kapsułki (Marinol), roztwór doustny (Syndros)
2. Nabilone (Cesamet)
-
Skład: syntetyczny kannabinoid podobny do THC
-
Zastosowanie: leczenie nudności i wymiotów opornych na inne terapie
-
Forma: kapsułki
3. Nabiximols (Sativex)
-
Skład: THC i CBD w zbliżonych proporcjach
-
Forma: spray do jamy ustnej
-
Status: zatwierdzony głównie w leczeniu spastyczności w stwardnieniu rozsianym; trwają badania nad jego zastosowaniem w CINV
Inne potencjalne korzyści kannabinoidów
Poza kontrolą nudności i wymiotów, kannabinoidy mogą:
-
poprawiać apetyt i przeciwdziałać kacheksji nowotworowej,
-
zmniejszać ból neuropatyczny,
-
poprawiać jakość snu,
-
łagodzić napięcie i obniżony nastrój.
-
Podsumowanie
Chemioterapia, mimo swojej skuteczności, wiąże się z istotnym obciążeniem dla organizmu. Kannabinoidy szczególnie THC oraz jego syntetyczne pochodne stanowią udokumentowaną opcję wspomagającą w leczeniu nudności i wymiotów opornych na standardową terapię.
Nie zastępują one leczenia onkologicznego, ale mogą znacząco poprawić komfort życia pacjentów w trakcie terapii.
Każde zastosowanie preparatów kannabinoidowych powinno odbywać się pod ścisłą kontrolą lekarza prowadzącego, z uwzględnieniem interakcji lekowych i indywidualnego stanu klinicznego pacjenta.
