CBD A JASKRA CZY MOŻE POMÓC I CZY WARTO JE STOSOWAĆ?
Jaskra to grupa chorób prowadzących do postępującego uszkodzenia nerwu wzrokowego i nieodwracalnej utraty części pola widzenia. Podwyższone ciśnienie wewnątrzgałkowe (IOP) jest jednym z najważniejszych, modyfikowalnych czynników ryzyka, dlatego jego obniżanie pozostaje podstawą leczenia. Nie oznacza to jednak, że każda osoba z jaskrą ma podwyższone ciśnienie – choroba może rozwijać się również przy wartościach mieszczących się w zakresie uznawanym za prawidłowy.
W ostatnich latach dużo uwagi poświęcono kannabinoidom, w tym CBD (kannabidiolowi), jako potencjalnym związkom wspomagającym terapię chorób oczu. Czy rzeczywiście CBD może obniżać ciśnienie w oku i chronić nerw wzrokowy? Na dziś odpowiedź brzmi: nie ma wystarczających dowodów, aby stosować CBD jako leczenie jaskry.
CBD a jaskra skąd w ogóle wziął się ten pomysł?
Zainteresowanie kannabinoidami w jaskrze nie jest nowe. Receptory układu endokannabinoidowego, m.in. CB1 i CB2, występują w różnych strukturach oka, a badania eksperymentalne sugerują, że kannabinoidy mogą wpływać na regulację ciśnienia wewnątrzgałkowego, procesy zapalne, przepływ krwi oraz funkcjonowanie komórek nerwowych.
To właśnie potencjalne działanie neuroprotekcyjne i przeciwzapalne stało się jednym z powodów zainteresowania CBD w kontekście jaskry. Badania laboratoryjne i na modelach zwierzęcych dostarczyły interesujących wyników, jednak nie można automatycznie przekładać ich na skuteczność leczenia u ludzi. Przeglądy naukowe wskazują, że potencjalne właściwości neuroprotekcyjne kannabinoidów są nadal przedmiotem badań.
CBD a ciśnienie wewnątrzgałkowe co pokazują badania?
Tutaj szczególnie ważne jest rozróżnienie między CBD a THC.
W niewielkim, randomizowanym badaniu z udziałem sześciu osób z nadciśnieniem ocznym lub wczesną jaskrą otwartego kąta sprawdzano podjęzykowe podanie 20 i 40 mg CBD oraz 5 mg THC. THC przejściowo obniżało ciśnienie wewnątrzgałkowe, natomiastCBD nie wykazało działania obniżającego IOP. Co więcej, po dawce 40 mg CBD odnotowano przejściowy wzrost ciśnienia wewnątrzgałkowego.
Wynik ten jest szczególnie istotny, ponieważ podważa popularne twierdzenie, że „CBD obniża ciśnienie w oku”. Nie ma obecnie wiarygodnych podstaw, aby przedstawiać olej CBD jako środek obniżający IOP u osób z jaskrą.
Jeszcze ciekawsze wyniki przyniosło badanie z 2018 roku przeprowadzone na myszach. Naukowcy wykazali, że THC może znacząco obniżać ciśnienie wewnątrzgałkowe, podczas gdy CBD oddziaływało na ten mechanizm w przeciwnym kierunku i mogło osłabiać działanie THC. Efekt THC był również zależny od płci zwierząt. Nie jest to jednak dowód na skuteczność THC ani CBD w leczeniu jaskry u ludzi.
A skąd informacja o „30% obniżeniu ciśnienia”?
Warto ją sprostować.
Historyczne badania nad marihuaną i kannabinoidami rzeczywiście wskazywały na możliwość przejściowego obniżenia ciśnienia wewnątrzgałkowego. Dotyczyło to jednak przede wszystkim THC i całych preparatów konopnych, a nie samego CBD.
W badaniach z udziałem ludzi efekt obniżenia IOP był krótkotrwały. Przegląd systematyczny z 2018 roku wskazywał, że kannabinoidy mogą obniżać ciśnienie w oku, ale efekt jest przejściowy i wiąże się z działaniami niepożądanymi.
Dlatego stwierdzenie, że „regularne stosowanie CBD obniża ciśnienie wewnątrzgałkowe o 30%”, nie znajduje potwierdzenia w aktualnych badaniach klinicznych dotyczących samego CBD.
Czy CBD może chronić nerw wzrokowy?
To jeden z najbardziej interesujących, ale jednocześnie najmniej potwierdzonych klinicznie aspektów badań nad kannabinoidami.
Eksperymenty laboratoryjne sugerują, że niektóre kannabinoidy mogą wpływać na procesy zapalne, stres oksydacyjny, apoptozę oraz funkcjonowanie komórek zwojowych siatkówki. W teorii mogłoby to oznaczać działanie neuroprotekcyjne, czyli ochronę struktur nerwowych przed uszkodzeniem.
Problem polega na tym, że nie wykazano dotychczas w odpowiednich badaniach klinicznych, że stosowanie CBD zapobiega postępowi jaskry lub chroni wzrok pacjentów z jaskrą. Sam potencjalny mechanizm biologiczny nie jest wystarczającym dowodem skuteczności leczenia. Aktualne przeglądy naukowe podkreślają właśnie brak odpowiednich dowodów klinicznch.
Jak stosować CBD przy jaskrze?
Nie ma obecnie zalecanej dawki CBD stosowanej w leczeniu jaskry.
Nie należy również samodzielnie zakraplać oleju CBD do oka. Preparaty dostępne jako oleje doustne nie są odpowiednimi kroplami okulistycznymi, a dostarczenie skutecznego stężenia kannabinoidu do tkanek oka stanowi istotne wyzwanie farmakologiczne. Przeglądy wskazują, że opracowanie odpowiedniej, bezpiecznej i wystarczająco skutecznej formulacji okulistycznej pozostaje jednym z problemów stojących przed terapiami kannabinoidowymi.
Nie ma też podstaw, aby zalecać inhalację CBD lub przyjmowanie oleju CBD pod język jako metodę leczenia jaskry. W badaniu klinicznym właśnie podanie podjęzykowe CBD nie obniżyło IOP.
Czy można stosować CBD razem z lekami na jaskrę?
Jeżeli osoba chorująca na jaskrę przyjmuje CBD z innego powodu, powinna poinformować o tym okulistę. Nie należy zastępować przepisanych kropli, laseroterapii ani innych metod leczenia preparatem CBD.
Europejskie Towarzystwo Jaskrowe (EGS) w aktualnych wytycznych podkreśla znaczenie indywidualnego ustalania docelowego ciśnienia wewnątrzgałkowego i jego regularnego monitorowania. Wśród leków obniżających IOP szczególne miejsce zajmują analogi prostaglandyn.
CBD a jaskra co mówią współczesne dane naukowe?
Najnowsze przeglądy są znacznie bardziej ostrożne niż niektóre wcześniejsze publikacje popularnonaukowe. Przegląd dotyczący kannabinoidów w leczeniu jaskry, opublikowany w 2024 roku, wskazuje, że kannabinoidy mogą wpływać na ciśnienie wewnątrzgałkowe, ale efekt jest krótkotrwały, a dostępne dowody są niewystarczające, aby rekomendować je jako standardowe leczenie jaskry.
Co ważne, dotyczy to kannabinoidów jako grupy, a nie dowodu na skuteczność samego CBD. Dane dotyczące CBD są jeszcze mniej przekonujące. W niewielkim badaniu klinicznym CBD nie obniżało IOP, a wyższa dawka przejściowo je zwiększała.
CBD a jaskra podsumowanie
CBD jest interesującym przedmiotem badań okulistycznych, ponieważ układ endokannabinoidowy występuje w strukturach oka, a eksperymenty laboratoryjne sugerują możliwe działanie przeciwzapalne i neuroprotekcyjne niektórych kannabinoidów.
Nie oznacza to jednak, że CBD jest obecnie lekiem na jaskrę.
Najważniejsze wnioski są następujące:
CBD nie zostało udowodnione jako skuteczny środek obniżający ciśnienie wewnątrzgałkowe u ludzi.
W małym badaniu klinicznym CBD nie obniżało IOP, a dawka 40 mg spowodowała przejściowy wzrost ciśnienia.
Obniżenie IOP obserwowane w części badań nad konopiami dotyczy przede wszystkim THC, a nie CBD.
Potencjalne działanie neuroprotekcyjne kannabinoidów jest interesującym kierunkiem badań, ale nie zostało potwierdzone jako skuteczna metoda zapobiegania utracie wzroku u osób z jaskrą.
Nie ma obecnie naukowych podstaw, aby stosować olej CBD zamiast standardowego leczenia jaskry.
Nie należy samodzielnie odstawiać kropli przeciwjaskrowych ani zastępować ich CBD.
W praktyce: CBD może być przedmiotem dalszych badań, ale obecnie nie powinno być traktowane jako terapia jaskry. Jeśli pacjent stosuje CBD z innych powodów, warto poinformować o tym okulistę i regularnie kontrolować ciśnienie wewnątrzgałkowe oraz stan nerwu wzrokowego .
